Trendy w identyfikacji wizualnej
Szacowany czas czytania: 10 minut
Początek roku to czas wskazywania trendów, czyli zgodnie z definicją SJP (PWN): „istniejącego w danym momencie kierunku rozwoju w jakiejś dziedzinie”. Skoro są trendy ogólne np. w grafice, w związanych z nią aspektach takich jak kolor czy typografia aż wreszcie, w jednym z kluczowych elementów identyfikacji wizualnej jakim jest logo, to czy należałoby się również doszukiwać trendów w samej identyfikacji wizualnej?
PŁYNĄĆ Z TRENDAMI

Z prostej matematyki wynika, że 1+1=2. Zatem skoro elementy, na których bazuje identyfikacja wizualna podlegają (lub nie) trendom to czy identyfikacja wizualna również nie powinna?
Upraszczając, wskazane kierunki rozwoju np. dla znaków firmowych bazują na występujących w danym roku projektach. Stanowi to podstawę do określenia „co, było modne”, choć sprowadza to trochę logo do „chwilowego obrazka” a nie efektu przemyślanej strategii wizerunkowej. Bardziej przypomina to stosowanie narzędzi typu „logo-generator”, które z tworzeniem prawdziwego logo nie mają nic wspólnego. I o ile nowe marki mogą brać pod uwagę proponowane kierunki to należy pamiętać, że za rok pojawi się kolejny zestaw, czasami mogący zdezaktualizować przyjęte rozwiązania.
Trend w przypadku grafiki użytkowej bardziej powinien być związany z jej funkcją. Chodzi konkretnie o obserwowanie trendów w rozwoju mediów i kanałów, gdzie elementy wizerunku są wykorzystywane. Dla poprawy skuteczności ich wykorzystania, powinno się faktycznie od czasu do czasu zweryfikować czy choćby od strony funkcjonalnej nie straciły one na aktualności. Priorytetem zatem w tej sytuacji może być nie tylko szybkość przekazu, ale elastyczność i uniwersalność stosowania. I tak np. stało się w przypadku „trendu upraszczania” logo marek samochodowych (m.in. Hyundai, Audi, Opel), które swoje dotychczasowe formy przestrzenne, zastępowały uproszczonymi (do stosowania w jednym kolorze) wariantami. Oczywiście nie jest to do końca rewolucyjna, choć zauważalna zmiana. Przy odpowiedniej oprawie medialnej, komunikaty o zmianie logo robiły ogromne wrażenie, przynajmniej w niektórych kręgach. Jednak wystarczyło sprawdzić np. księgi znaku opracowane dla marki by dostrzec, że to tak naprawdę wybór jednego z dostępnych już alternatywnych postaci znaku i uznanie, że od teraz będzie on stanowił wariant podstawowy. Takie rozwiązanie faktycznie mogło być podyktowane użytecznością i zachowaniem spójności wizerunkowej.
Kolejnym trendem związanym z upraszczaniem dotychczasowych znaków firmowych jest od dłuższego czasu zmienianie dotychczasowych krojów w logotypach na jednoelementowe warianty. Problemem tego pomysłu w upraszczaniu stało się niemalże ujednolicenie charakteru wizerunku marek, które dotychczas różniły nie tylko cechy główne marki, produkt czy grupa docelowa, ale i… branża. Firmy z różnych sektorów zaczęły wizerunkowo zbliżać się do tego stopnia, że niektórzy zaczęli zastanawiać się nad ich wzajemnymi powiązaniami. Upraszczanie dyktowane funkcją, w przypadku grafiki użytkowej to zawsze godny rozważenia trend. Ważne, by przy tym upraszczaniu mieć kontrolę i nie pójść zbyt daleko.
Identyfikacja wizualna? PŁYNĄĆ WBREW TRENDOM

Identyfikacja wizualna marki to efekt złożonego procesu, którego celem jest wyróżnienie się na rynku. Kreowanie stabilnego wizerunku marki w oczach odbiorców to proces długofalowy i częste zmiany mogą go zakłócić. Można jednak pokusić się o wskazanie dwóch trendów w kreowaniu wizerunku marek. Nie zależą one od „sezonowego widzimisię” a np. od architektury samej marki czyli de facto… funkcji.
Z jednej strony mamy bowiem wizerunki marek budowane na znakach tworzonych w oparciu o dość wyrazisty i jednolity przekaz. Znak jest głównym elementem budowanej identyfikacji i od razu komunikuje istotne dla niej elementy – stanowi pewną zamkniętą koncepcję. Może to być główny produkt lub kluczowa usługa oferowana na rynku. Znak jest wtedy najczęściej wykorzystywanym elementem wizerunkowym. Sam ma w sobie „to coś”, co przykuwa uwagę i pomaga zapamiętać markę po wyróżniającym go detalu. To prawdopodobnie na tej podstawie, można się czasem spotkać z opiniami, że identyfikacja wizualna to głównie logo.
Drugi kierunek wynika z bardziej złożonej struktury architektury marki i przewiduje elastyczne stosowanie elementów wizerunkowych. „Główny” znak graficzny marki stanowi wstęp do całej komunikacji wizualnej, w której często ulega on zmianom lub towarzyszą mu alternatywne warianty, w zależności od sytuacji w której np. prezentowane są różne produkty z oferty. Logo w tej sytuacji jest „żywe” i „reaguje” na zmiany komunikatów. W takich systemach logo stanowi jeden z elementów a wyróżniającym i identyfikującym jest system jako całość. Stosowanie tak zbudowanych systemów wymaga jednak sporych umiejętności by nie zachwiać oczekiwanego efektu i by odbiorca widział, że to system buduje tożsamość wizerunkową marki.
I tutaj kilku z czytelników powie, a my jako agencja brandingowa przytakniemy, że to wcale nie są jedyne trendy w budowaniu identyfikacji. Przecież nikt nie zabroni np. łączenia obu wspomnianych koncepcji. I o to właśnie chodzi, gdyż trend w identyfikacji powinien być głównie powiązany z marką, której jest ona obrazem. Doszukiwanie się trendów związanych z identyfikacją wizualną dotyczy obserwowania trendów marek, które ewoluują wraz ze zmianami społecznymi, środowiskowymi czy gospodarczymi. Marki „obserwują” swoich klientów i zmieniają się tak, jak zmieniają się produkty lub usługi zgodnie z preferencjami grupy docelowej.
Od strony wizualnej, trendy w identyfikacji mogą dotyczyć zmian kosmetycznych, które nie mają tak naprawdę większego wpływu na proces brandingu marki, a zaznaczają pewną świadomość marki a nie tylko „bycie na czasie”. Mogą to być też kluczowe zmiany wizerunku (rebranding) i całej identyfikacji jako konsekwencja gruntownych przemian wewnątrz organizacji.
FAQ – najczęstsze pytania o trendy w identyfikacji wizualnej
Nie zawsze. Identyfikacja wizualna powinna przede wszystkim wynikać z charakteru marki, jej strategii i potrzeb odbiorców. Trendy mogą być źródłem inspiracji, ale nie powinny zastępować przemyślanej koncepcji. Rozwiązanie modne w danym sezonie nie musi pasować do każdej firmy ani dobrze służyć jej w dłuższej perspektywie. Najważniejsze jest to, aby wizerunek pomagał marce wyróżniać się i budować rozpoznawalność.
Trendy w projektowaniu logo pokazują, jakie rozwiązania graficzne są popularne w danym czasie. Mogą dotyczyć między innymi uproszczonych form, typografii, kolorystyki czy sposobu prezentacji znaku. Warto je obserwować, ale nie należy traktować ich jako gotowej recepty na dobre logo. Znak powinien być przede wszystkim dopasowany do marki i zaprojektowany z myślą o jej długofalowym funkcjonowaniu.
Uproszczenie logo może być dobrym kierunkiem, jeśli wynika z potrzeb funkcjonalnych. Prostszy znak bywa bardziej czytelny w małych rozmiarach, łatwiejszy do zastosowania w różnych mediach i lepiej sprawdza się w wersji jednokolorowej. Nie oznacza to jednak, że każde logo powinno zostać maksymalnie uproszczone. Zbyt daleko posunięta redukcja może pozbawić je charakterystycznych cech i sprawić, że zacznie przypominać znaki wielu innych marek.
Jednym z powodów jest potrzeba dostosowania znaków do współczesnych kanałów komunikacji. Logo musi dobrze wyglądać nie tylko na dużym nośniku, ale również na ekranie smartfona, w aplikacji czy w niewielkim formacie cyfrowym. Prostsze formy mogą ułatwiać takie zastosowania. Warto jednak pamiętać, że minimalizm nie powinien prowadzić do wizualnego ujednolicenia marek. Logo nadal musi zachowywać własną osobowość.
Tak. Rozwiązania graficzne popularne dzisiaj mogą za kilka lat stracić swoją aktualność. Jeśli projekt opiera się wyłącznie na chwilowej modzie, marka może stanąć przed koniecznością kolejnej zmiany wizerunku. Dlatego warto szukać równowagi między współczesnym wyglądem a trwałymi cechami znaku. Dobre logo powinno być aktualne, ale przede wszystkim rozpoznawalne i związane z tożsamością marki.
Tak, choć ponadczasowość nie oznacza całkowitego braku zmian. Chodzi o stworzenie systemu, który nie jest uzależniony od krótkotrwałych mód i może funkcjonować przez dłuższy czas. Jego podstawą powinny być charakter marki, odpowiednio dobrane elementy graficzne i przemyślane zasady ich stosowania. Poszczególne rozwiązania można później rozwijać lub dostosowywać do nowych warunków, nie tracąc przy tym spójności wizerunku.
W przypadku marek o rozbudowanej ofercie lub złożonej strukturze elastyczny system znaków może być bardzo przydatny. Logo może mieć różne warianty lub zmieniać wybrane elementy w zależności od kontekstu komunikacji. Ważne jednak, aby odbiorca nadal rozpoznawał wspólną tożsamość marki. Elastyczność wymaga dobrze opracowanych zasad, które zapobiegają przypadkowości i chaosowi wizualnemu.
W pierwszym przypadku główny znak jest najważniejszym elementem komunikacji i samodzielnie niesie dużą część charakteru marki. W drugim logo stanowi punkt wyjścia do szerszego systemu, w którym mogą pojawiać się jego różne warianty i postacie. To system jako całość odpowiada wtedy za rozpoznawalność. Wybór rozwiązania powinien zależeć od charakteru marki, jej architektury, oferty i sposobu komunikowania się z odbiorcami.
Powodem może być: rozwój firmy, zmiana oferty, wejście na nowe rynki, zmiana strategii albo niedostosowanie dotychczasowych rozwiązań do nowych kanałów komunikacji.
Najlepiej traktować trendy jako narzędzia, a nie gotowe wzorce do skopiowania. Przed wprowadzeniem modnego rozwiązania warto sprawdzić, czy odpowiada ono charakterowi marki, potrzebom odbiorców i sposobom wykorzystania identyfikacji. Jeśli poprawia czytelność, elastyczność lub funkcjonalność systemu, może być wartościowe. Jeśli natomiast sprawia, że marka zaczyna wyglądać jak wiele innych, lepiej poszukać rozwiązania bardziej indywidualnego.
Zdjęcia: Unsplash

Autor:
Marcin Gajos, Kreatywny z Brandglow